Inkwizycja, religia, zbrodnia

Tomás de Torquemada

3. Sangre Limpia                                  

W centrum obsesyjnych działań Torquemady, których celem było wykorzenienie herezji w Hiszpanii, znaleźli się marranos - Żydzi, którzy oficjalnie przeszli na katolicyzm (conversos), ale potajemnie kultywowali swą pierwotną wiarę. Torquemada i jego zwolennicy uważali, że marranos podkopują nauczanie Jezusa Chrystusa i stanowią zagrożenia dla Kościoła rzymskokatolickiego. Tyrania hiszpańskiej Inkwizycji sprawiła, że wszyscy conversos byli podejrzani, a katolików zachęcano do szpiegowania swych sąsiadów i donoszenia na domniemanych marranos.

Urząd Torquemady opublikował wskazówki, które miały pomóc katolikom w rozpoznawaniu praktykujących Żydów w swym gronie:

• "Jeśli widzisz, że twoi sąsiedzi noszą czyste i eleganckie ubrania w soboty, to znaczy, że są Żydami".
• "Jeśli sprzątają swoje domy w piątek, a wieczorem tego dnia zapalają świece wcześniej niż zwykle, to znaczy, że są Żydami".
• "Jeśli jedzą przaśny chleb, a podczas Wielkiego Tygodnia zaczynają swoje posiłki od selera i sałaty, to znaczy, że są Żydami".
• "Jeśli modlą się, stojąc twarzą do ściany, pochylając się w tył i w przód, to znaczy, że są Żydami".


Król Ferdynand Aragoński

Jak na ironię, człowiek odpowiedzialny za oczyszczenie hiszpańskich królestw z wszelkich żydowskich wpływów, był - według Betha Randalla - wnukiem converso. Babka Torquemady była Żydówką. Król Ferdynand również miał żydowskich przodków i trudno mu było pogodzić się z tym faktem. Mówiło się o nim, że uderzył kiedyś królową, gdy napomknęła o jego mieszanej krwi. Sangre limpia, czyli czysta krew, to obsesja, która opanowała hiszpańską arystokrację. Wierzono, że osoba z nieskażonym rodowodem jest bliżej Boga i z natury ma większe szanse na wejście do królestwa niebieskiego po śmierci. Ale wielu Hiszpanów, nie wyłączając osób na wysokich stanowiskach, miało żydowskich przodków. Żydowskie społeczności dobrze się rozwijały w Hiszpanii przez wiele stuleci. W tym kraju mieszkało więcej Żydów niż w jakimkolwiek innym regionie Europy, a ich małżeństwa z chrześcijanami nie były czymś niezwykłym.

W tym czasie żyło w hiszpańskich królestwach również bardzo wielu muzułmanów, ale hiszpańska Inkwizycja pod rządami Torquemady traktowała ich drugoplanowo. Ci muzułmanie - albo mudejars, jak ich nazywano - "żyli na marginesie chrześcijańskiego społeczeństwa, raczej nie integrując się z nim, jak to czynili Żydzi", pisze historyk Joseph Peres w książce The Spanish Inquisition: A History. "Muzułmanie byli przede wszystkim problemem społecznym, w mniejszym stopniu religijnym". Zakrojone na szeroką skalę prześladowania muzułmanów zaczęły się dopiero w XVI wieku, po śmierci Torquemady.

Społeczność Żydów i conversos była integralną częścią hiszpańskiej gospodarki w XV stuleciu. Wielu żydowskich kupców wzbogaciło się, działając na hiszpańskiej ziemi; Żydzi czerpali również dochody z lichwy (odpłatne pożyczanie pieniędzy), czego nie mogli robić katolicy, bo zakazywał tego Kościół. Hiszpańscy Żydzi, którzy nie przeszli na katolicyzm byli solą w oku Torquemady, której nie mógł się pozbyć, ponieważ uprawnienia nadane mu przez Watykan nie pozwalały na prześladowania osób jawnie praktykujących swoją wiarę. Torquemada mógł tylko godzić w Żydów potajemnych. Ale z tymi, których nie mógł dosięgnąć kościelnym ramieniem, chciał się uporać środkami politycznymi: naciskał na Ferdynanda i Izabelę, żeby wydali edykt nakazujący wszystkim Żydom przejście na katolicyzm albo opuszczenie Hiszpanii. Żydzi próbowali storpedować jego wysiłki, proponując monarchom 30 tysięcy dukatów za pozostawienie ich w spokoju.

Król Ferdynand skłaniał się do przyjęcia tej oferty, co rozwścieczyło Torquemadę. Wielki Inkwizytor pojawił się na dworze królewskim, niosąc krucyfiks. "Judasz Iskariota sprzedał Chrystusa za 30 srebrników", krzyczał Torquemada. "Wasza Wysokość chce go sprzedać za 30 tysięcy dukatów. Oto on. Weźcie go i sprzedajcie". Torquemada cisnął krucyfiks na stół i wybiegł z komnaty.

Ferdynand w końcu odrzucił ofertę Żydów i w 1492 roku, kiedy Krzysztof Kolumb wypływał z Palos w Hiszpanii, chcąc znaleźć nowy szlak na Wschód, Torquemada przekonał monarchów do wydania nakazu wydalenia wszystkich Żydów z kraju. Wśród członków załogi Kolumba było kilku Żydów, którzy postanowili uciec z Hiszpanii przed ostatecznym terminem wyznaczonym przez władców.


Wygnanie Żydów z Hiszpanii

Osoba oskarżona o to, że jest marrano - czyli converso, który potajemnie praktykuje judaizm - natychmiast traciła cały swój majątek, który był konfiskowany przez sąd. Musiała również chodzić po ulicach ubrana w sambenito, żółtą koszulę z symbolami krzyża, która sięgała tylko do pasa, a pozostała część ciała była odkryta. Kolejnym etapem upokorzenia była publiczna chłosta. W niektórych latach w dobie hiszpańskiej Inkwizycji oskarżeni marranos musieli nosić czerwone naszywki na wierzchniej odzieży w celu wzajemnej identyfikacji. Byli zmuszani do zamieszkania w otoczonych murem dzielnicach, zwanych aljamas (getta), a ich lekarzom zakazywano praktyk medycznych. Wszystkie te kary wymierzano tylko za to, że było się osobą podejrzaną.


WIELKOŚĆ CZCIONKI




RANKING STRON

ciekawe i wartościowe strony katolickie, blogi, serwisy i portale · najlepsze blogi w polskiej blogosferze

______Tomás de Torquemada. Inkwizycja, religia, zbrodnia______
__________________________________________________________________________________